Mokhatlo oa Machaba oa Saense ea Mobu (IUSS) ke mokhatlo oa lefatše lohle oa bafuputsi ba mobu. E ikemiselitse ho ntšetsa pele likarolo tsohle tsa mahlale a mobu le ts'ebeliso ea ona, ho khothaletsa likhokahano har'a bafuputsi le litsebi tse amehang mahlaleng a mobu, ho khothaletsa le ho ts'ehetsa ho kengoa tšebetsong ha lipatlisiso tsa mobu, le ho khothaletsa mobu thutong.
IUSS e bolela hore "mobu o phetseng hantle o tšehetsa sechaba se phetseng hantle: mobu o phetseng hantle ke motheo oa boiketlo ba sechaba, tikoloho le moruo". Ka hona IUSS e buella bophelo bo botle ba mobu hore bo kenyelelitsoe likarolong tsohle tsa lipatlisiso tsa ts'ebetso.
Mekhatlo e itšetlehile ka ho tšoarella ha eona tikolohong ea mobu e phetseng hantle le e sebetsang hantle, e ka tšehetsang mefuta-futa ea lihloliloeng le boleng ba moea le metsi. Mobu o fana ka lits'ebeletso tsa bohlokoa tsa tikoloho joalo ka taolo ea likhohola le khoholeho, taolo ea likokoanyana le mafu, phokotso ea phetoho ea maemo a leholimo, ho nchafatsa litšila, tlhoekiso ea metsi, ts'ehetso ea mefuta-futa ea lihloliloeng, paballo ea lefa la setso, polokeho ea lijo, phano ea thepa, le sebaka sa nts'etsopele.
Ho netefatsa ho tsoela pele kapa ho tsosolosoa ha litšebeletso tseo, tsamaiso e tsitsitseng ea mobu e hloka ho ba karolo ea likarolo tsohle tsa liketso tsa sechaba. Sena se bolela ho boloka kapa ho ntlafatsa bophelo bo botle ba mobu le ho o sireletsa khahlanong le timetso, tšilafalo, le ho sebelisoa hampe mesebetsing eohle, ho kenyelletsa le nts'etsopele e pharaletseng ea litoropo.
IUSS e phethetse ka katleho Lilemo tse Leshome tsa Mobu tsa 2015-2024, e leng sehlohlolong sa keteko ea Lilemo tse Lekholo tsa eona. Sepheo se seholo sa lilemo tse leshome e ne e le ho eketsa temoso mabapi le karolo ea bohlokoa eo mobu o e phethang ho rarolla mathata a mehleng ena a tikoloho, bophelo bo botle le sechabeng.
Ho ea ka Machaba a Kopaneng (UN) le Mokhatlo oa Lijo le Temo (FAO), tsoelo-pele ea ho fihlela boholo ba Maikemisetso a Ntlafatso ea Moshoelella (SDGs) e salletse morao. Ntho e 'ngoe e tlatsetsang ke ho hloka ho tsepamisa maikutlo ho lekaneng ho laola mobu o tsitsitseng le ho sireletsa libaka ho tloha ho tiisoa le mefuta e meng ea timetso. Taolo ea mobu e tsosolositsoeng le e tsitsitseng e bohlokoa bakeng sa nts'etsopele ea moshoelella. Ntle le ho sebetsana le phello ea mesebetsi ea batho ho bophelo bo botle ba mobu, ho finyella boholo ba lipakane tse behiloeng ke UN SDGs ke ntho e ke keng ea khoneha.
Ka Phato 2023, Seboka se Akaretsang sa Machaba a Kopaneng se phatlalalitse Lilemo tse Leshome tsa Machabeng tsa Saense bakeng sa Nts'etsopele ea Moshoelella (IDSSD) e etelletsoeng pele ke UNESCO e ikemiselitseng ho matlafatsa ts'ebelisano ea mahlale lefatšeng ka bophara. Ha ho nahanoa ka tlhoko ea ho etelletsa pele tlhahiso, phatlalatso le ts'ebeliso ea tsebo ea mahlale e sebetsang ho fihlela lipehelo tsa SDGs, IUSS e phatlalalitse 2025-2034. Leshome la Disaense tsa Mobu bakeng sa Ntshetsopele ya Moshwelella (DSSSD).
Lipheo ka kakaretso tsa lilemo tse leshome ke:
Mesebetsi e khethehileng e reriloeng nakong ea lilemo tse leshome e kenyelletsa tse latelang:
Ntho ea bohlokoahali ea DSSSD ke Khonkerese ya bo 23 ya Lefatshe ya Disaense tsa Mobu e tla tšoareloa Nanjing, Chaena ka Phuptjane 2026. Sehlooho se akaretsang sa Congress ke "Bophelo ba Mobu bakeng sa Botho".
Lilemo tse Leshome tsa 2025-2034 tsa Mahlale a Mobu bakeng sa Ntlafatso ea Moshoelella ke leano la leano le totobatsang karolo ea bohlokoa ea mobu ho fihlelleng nts'etsopele ea moshoelella ea lefats'e. Ka ho matlafatsa tšebelisano-'moho ea saense, ho ntšetsa pele lipatlisiso, le ho sebelisana le baetsi ba melao-motheo le sechaba se pharaletseng, IUSS e ikemiselitse ho netefatsa hore taolo ea mobu e lula e le eona ntho e ka sehloohong boitekong ba lefats'e ba ts'ebetsong. DSSSD e tla kenya letsoho bokamosong moo mobu o phetseng hantle o ts'ehetsang tikoloho e tsitsitseng, polokeho ea lijo, le nts'etsopele ea moshoelella lefats'eng ka bophara ka mesebetsi e hlophisitsoeng, phatlalatso ea tsebo, le ts'ebelisano ea machaba.
Ho lula u tseba ka morero oa DSSSD etela Websaeteng ea IUSS le mecha ea litaba ea sechaba.
Mopresidente oa nakong e fetileng, Mokhatlo oa Machaba oa Saense ea Mobu (IUSS)
Setšoantšo ke Evergreens & Dandelions on Unsplash