Sign up

Bokamoso ba Rōna bo Itšetlehile ka Rōna: Phetoho ea boemo ba leholimo ea Antarctic le tikoloho

Johanna Grabow le Alice Oates ho tsoa ho Mokhatlo o Kopanetsoeng oa ISC, Komiti ea Mahlale ea Patlisiso ea Antarctic, e re hopotsa ka ho ba kotsing ea Antarctica mehleng ea rona ea phetoho ea maemo a leholimo.

Antarctica, k'honthinente e ka boroa ho Lefatše, e na le tse ling tsa limakatso tsa tlhaho tse hlollang ka ho fetisisa lefatšeng. Leha ho le joalo, e boetse ke e 'ngoe ea libaka tse kotsing ea ho fetoha ha maemo a leholimo. Ha lithempereichara tsa lefatše li ntse li phahama, phello ea Antarctica le maoatle a eona a e potolohileng e tla ba matla haholo. Ho totobatsa tšusumetso ena, Komiti ea Saense ea Patlisiso ea Antarctic (SCAR) e sebelitse le bo-ramahlale lefatšeng ka bophara ho hlahisa Phetoho ea Tlelaemete ea Antarctic le Tikoloho ea Lilemo tse Sekete (ACCE). Tlaleho e fana ka kakaretso ea lipatlisiso tsa bohlokoa tsa lilemo tse leshome, 'me likhaolo tsa eona tse robeli li siea sebaka se fokolang sa lipelaelo: k'honthinente ea Antarctic e ntse e futhumala, ho joalo le ka Leoatle le ka Boroa.

Phetoho ea Tlelaemete le Antarctica

Phetoho ea boemo ba leholimo e na le litlamorao tse kholo holim'a leqhoa la Antarctica, boemo ba leholimo le bophelo, 'me ho na le litlamorao tse kholo lefatšeng ka bophara. Tlaleho ea ACCE e fana ka litlhaloso tse khuts'oane, tse hlophisitsoeng tsa kutloisiso ea hajoale, likhothaletso tse hlakileng tsa liketso tsa ho sebetsana le phetoho, le likhothaletso bakeng sa lipatlisiso tse ling. Ho bohlokoa hore re utloisise hore na liphetoho tsena li bolela eng ho Antarctic le lefats'e lohle - le seo re ka se etsang. Tlaleho e etelletsoe pele ke Moprofesa Steven Chown oa Univesithi ea Monash, Motsamaisi oa Securing Antarctica's Environmental Future (SAEF) le Mopresidente oa Haufinyane oa SCAR.

Ho Buisana le Bohlokoa Saense

Tlaleho ea ACCE e entsoe bakeng sa Seboka sa 2022 sa Antarctic Treaty Consultative ho la Berlin, se reretsoeng ho buisana le Mekha ea Tumellano hore na re hloka khato e potlakileng hakae ho fokotsa litlamorao tsa lefats'e tsa phetoho ea maemo a leholimo Antarctica le Leoatle le ka Boroa. Leha ho le joalo, molaetsa oa tlaleho ke o mong o lokelang ho arolelanoa ka hohle kamoo ho ka khonehang. Ho fihlela seo, SCAR e hlahisitse animation e akaretsang melaetsa ea bohlokoa ho tsoa tlalehong, ka sebopeho se khahlang se etselitsoeng ho fihlela bamameli ba bacha.

Bapala video

Papali ena e akaretsa phello ea phetoho ea maemo a leholimo likarolong tse fapaneng tsa tsamaiso ea lefats'e, ka litsela tse hokahaneng haholo le Antarctica le Leoatle le ka Boroa:

  • Atmosphere: Ho eketseha ha likhase tse futhumatsang lefatše le mocheso oa sepakapaka ho ama liketsahalo tsa sepakapaka, tse kang maqhubu a mocheso, pula le mekhoa ea moea.
  • Maoatle: Leoatle le ka Boroa ke e 'ngoe ea lik'hemik'hale tse kholo ka ho fetisisa tsa carbon lefatšeng, 'me lipatlisiso lia hlokahala ho utloisisa hore na sena se ama maoatle a lefatše le boemo ba leholimo joang.
  • Cryosphere: Ho bohlokoa ho utloisisa hore na sebaka sa Antarctic cryosphere - se kenyeletsang leqhoa la leoatle, permafrost, le leqhoa - se fetoha joang ho latela phetoho ea sepakapaka le leoatle.
  • Boemo ba Leoatle: Leqhoa la Antarctic le na le metsi a lekaneng ho phahamisa bophahamo ba leoatle lefatšeng ka bophara ka limithara tse 58 haeba le qhibilihile ka ho feletseng. Re hloka ho utloisisa hore na leqhoa le arabela joang phetohong ea tlelaemete le hore na sena se ka ama boemo ba leoatle lefatšeng ka bophara joang.
  • Marine Life & Terrestrial Life: Liphetoho ho boemo ba leholimo ba Antarctica li susumetsa mefuta e phelang moo, eo bongata ba eona e ikamahanyang le tikoloho ea Antarctic. Mefuta e kang krill, e leng motheo oa bohlokoa oa tikoloho ea Antarctic, e se e ntse e angoa ke phetoho ea maemo a leholimo.
Infographic e akaretsa lipatlisiso tsa bohlokoa tlalehong ea ACCE, e hlahisitsoeng ke mongoli-'moho le eena Laura Phillips (Univesithi ea Monash)

Bokamoso ba Rona bo itšetlehile ka Rōna

Ka kakaretso, tlaleho ea ACCE ke khopotso e matla ea litlamorao tsa phetoho ea maemo a leholimo polaneteng ea rona le tlhoko e potlakileng ea ho nka khato. Joalokaha tlaleho e phethela, “bokamoso ba Antarctica bo amana ka tsela e ke keng ea lekanngoa le bokamoso ba tsamaiso ea tlelaemete ea lefatše lohle, ’me liphephetso tsa ho arabela phetohong ea tlelaemete li tla hloka tšebelisano-’moho le tšebelisano-’moho tseo ho seng mohla li kileng tsa bonoa.”

Phetoho ea boemo ba leholimo e tla ba le litlamorao Antarctica le Leoatle le ka Boroa, tseo bongata ba tsona re seng re ntse re li bona kajeno. Leha ho le joalo, ha ho e-s’o be morao haholo ho nka khato. Re hloka ho kopana le ho feta lipehelo tsa tlhahiso ea khase e futhumatsang lefatše tsa Tumellano ea Tlelaemete ea Paris - 'me re etse joalo ka potlako.

Bokamoso ba rōna bo itšetlehile ka rōna.


Mabapi le SCAR

The Komiti ea Saense ea Patlisiso ea Antarctic (SCAR) ke mokhatlo o hlophisitsoeng oa Lekhotla la Machabeng la Saense, 'me o thehiloe ka 1958. SCAR e qosoa ka ho qala, ho nts'etsapele le ho hokahanya lipatlisiso tsa boleng bo holimo tsa mahlale sebakeng sa Antarctic (ho kenyeletsoa le Leoatle le ka Boroa), le ka karolo ea Sebaka sa Antarctic tsamaisong ea Lefatše. SCAR e fana ka keletso ea mahlale e nang le sepheo le e ikemetseng ho Likopano tsa Lipuisano tsa Selekane sa Antarctic le mekhatlo e meng e kang UNFCCC le IPCC mabapi le litaba tsa saense le paballo e amang tsamaiso ea Antarctica le Leoatle le ka Boroa le ka karolo ea sebaka sa Antarctic tsamaisong ea Lefatše.

Tlaleho ea Tlaleho: Chown, SL, Leihy, RI, Naish, TR, Brooks, CM, Convey, P., Henley, BJ, Mackintosh, AN, Phillips, LM, Kennicutt, MC II & Grant, SM (Eds.) (2022) ) Phetoho ea Tlelaemete ea Antarctic le Tikoloho: Tlhaloso ea Lilemo tse Sekete le Likhothaletso tsa Ts'ebetso. Komiti ea Saense ea Patlisiso ea Antarctic, Cambridge, United Kingdom.