Sign up

Sekolo sa Mahlale sa Hungary: ho tšehetsa tsoelo-pele ea basali ka lithuso tse reretsoeng

Kamora ho tsoha ka 2016 moo ho neng ho se na basali ba khethiloeng, Hungary Academy of Sciences e hlahisitse liphetoho tse reretsoeng tse ileng tsa eketsa palo ea basali habeli ka boitlamo bo tsoelang pele le tšehetso e inehetseng.

Thuto ena ea nyeoe e tsoa tlalehong Ho ea ho Tekano ea Bong Mekhatlong ea Saense: Tlhahlobo le Litlhahiso (2026), e hlahisitsoeng ke Lekhotla la Machabeng la Saense, Tšebelisano-'moho ea Li-Academy, le Komiti e Emeng ea Tekano ea Bong ho Saense. E thehiloe tlhahlobong ea lefats'e ea mekhatlo e 136 le lintlha tsa lipatlisiso tse tsoang ho bo-rasaense ba ka bang 600, tlaleho ena e hlahloba lintlha tsa sebopeho tse bopang boemeli ba basali, ho nka karolo le boetapele mekhatlong ea mahlale.

Sekolo sa Mahlale sa Hungary se arabetse phetohong ea 2016, ha ho ne ho se na basali ba khethiloeng bakeng sa ho ba litho, ka ho hlahisa liphetoho tse tsitsitseng ho rarolla ho se leka-lekane ha bong. Ha li kopantsoe le likhothaletso tsa ho khethoa le lichelete tse inehetseng tsa tekano, liketso tsena li imenne habeli palo ea litho tsa basali lilemong tse leshome tse fetileng, leha ho se lekane ha sebopeho ho ntse ho le teng. Thuto ena ea nyeoe e totobatsa kamoo tšehetso e reriloeng le boitlamo ba boetapele li ka tsamaisang tsoelo-pele e ka lekanngoang.


The Sekolo sa Mahlale sa Hungary (MTA) e imenne habeli karolo ea eona ea litho tsa basali lilemong tse leshome tse fetileng (ho tloha ho 5% ho isa ho 10%), leha boemeli ka kakaretso bo ntse bo le tlase. Tsoelo-pele e ile ea potlaka ka mor'a phetoho e kholo ka 2016, ha ho ne ho se na basali ba khethiloeng bakeng sa likhetho. Ho ba sieo hona ho hlalositsoe haholo ka har'a Academy e le "tšoso" 'me ha baka ho nahana ka mokhoa o tsitsitseng ka litšitiso tsa sebopeho tsoelo-peleng ea basali.

Karabelo ea setheo

Karabelo, Academy e thehile Komiti ea boemo bo holimo ea Basali ba Saense ho eletsa bopresidente ka mehato ea ho rarolla ho se leka-lekane ha bong. Qalong, e neng e eteletsoe pele ke Moprofesa Vanda Lamm 'me hona joale ke Moprofesa Enikő Bollobás, Komiti e ile ea theha sete ea liketso tse reretsoeng ho sebetsana le mothapo oa mosebetsi, ka ho tšehetsa tsoelo-pele ea basali ho ea ho tšoaneleha bakeng sa ho khethoa, le ponahalo, ka ho matlafatsa kananelo ea menehelo ea mahlale ea basali.

Bohato ba Bohlokoa: thuso bakeng sa bo-rasaense ba basali ba nang le bana ba banyenyane

Tekanyo e kgolo e hlahisitsweng ke Komiti ke thuso ya selemo se le seng e tshehetsang borasaense ba basadi ba batlang sehlooho se tswetseng pele sa "Doctor of the Academy" mme ba na le bana ba ka tlase ho dilemo tse 14. Thupelo ena ke ntho ya bohlokwa e hlokahalang bakeng sa ho kgethwa jwalo ka setho se tsamaellanang le sona le bakeng sa ho kgethwa jwalo ka moprofesa ya felletseng.

Thuso ena e fana ka moputso oa selemo se felletseng, e imolla baamoheli mesebetsing ea ho ruta le ea tsamaiso le ho ba lumella ho tsepamisa maikutlo ho phetheng sengoloa sa bona. Lenaneo lena le bulehetse banna ba maemong a tšoanang a tlhokomelo, joalo ka bo-ntate ba se nang balekane kapa batsoali ba bana ba nang le bokooa.

Lenaneo lena le hlahisitse diphetho tse matla. Nakong ya dilemo tse pedi tsa ho fumana thuso, 92% ya baamohedi ba ne ba se ba atlehile ho sireletsa dingolwa tsa bona mme ba fumane tlotla ya "Doctor of the Academy". Ho fihlela jwale, bo-rasaense ba fetang 100 ba ruile molemo morerong ona, o tshehetswang ke tekanyetso e inehetseng le e tsitsitseng ya tekano ya bong.

Mehato ea tlatsetso

Liketso tse ling li matlafatsa tšusumetso ea morero oa lithuso:

  • Likarolo tse khethang bakhethoa ba basali li fuoa litulo tse ling tsa litho, e leng se etsang hore ho be le likhothaletso tsa ho ntlafatsa tekano ea bong likhethong.
  • ׁKomiti e phatlalalitse meqolo e meraro e tlalehang maphelo le menehelo ea saense ea litsebi tsa basali ba Hungary, e matlafatsang ponahalo le kananelo ea nalane.
  • 2 Puisano e tswelang pele le boetapele ba Academy e fumane tshehetso e tsitsitseng ya dipolotiki le ya ditjhelete, ho kenyeletswa le boitlamo ba setjhaba ba Mopresidente ba ho tshehetsa mehato e sebetsang ya tekano.

Liphephetso tse setseng le mehato e latelang

Ho sa tsotellehe tsoelo-pele ena, ho se lekane ha sebopeho ho ntse ho le teng. Phuputso e ikemetseng e sebelisang data ea naha ea bibliometric e fumane likheo tsa bong mekhoeng ea phatlalatso le ea qotso e ntseng e hola ha nako e ntse e ea. Bohareng ba mosebetsi, karolelano ea tlhahiso ea basali e ne e saletse morao ka lilemo tse ka bang leshome ea banna; ha ba le lilemo li 70, maemo a phatlalatso ea basali a ne a lekana le a banna ba ka bang lilemo li 50. Ha e arabela, Komiti e ntse e lokisa likhothaletso tse ling bakeng sa bopresidente ba Academy, ho kenyeletsoa le ho hokahanya haufi-ufi merero ea lithuso tsa naha le mananeo a Europe a ikarabellang bakeng sa phomolo ea batsoali le tlhokomelo, le ho tlosoa ha meeli ea lilemo e sa reroang mekhoeng ea ho khetha.

Lintlha tsa bohlokoa bakeng sa litsi tse ling

  • Ho etsa lipatlisiso le ho sebetsana le mathata a sebopeho, ho fapana le ho nka karolo ka kakaretso, ho eketsa katleho ea mehato ea tekano.
  • Lithuso tse reretsoeng tse fang bafuputsi nako e sireletsehileng ea ho tsepamisa maikutlo mehatong ea bohlokoa ea mosebetsi li ka ba le liphetho tse potlakileng le tse ka lekanngoang.
  • Kabo ea tekanyetso ea semmuso le tšehetso ea boetapele li bohlokoa bakeng sa katleho le botsitso.
  • Maiteko a ho bonahala, a kang ho ngola menehelo ea mahlale ea basali, a thusa ho fetola setso sa mekhatlo le ho khothatsa meloko e tlang.

Fumana ho eketsehileng

Ho ea ho tekano ea bong mekhatlong ea saense: tlhahlobo le likhothaletso

Lekhotla la Matjhaba la Saense, Tshebedisano-mmoho ya Dikariki tse Kopaneng le Komiti e sa Feleng ya Tekano ya Bong ho Saense (Hlakola 2026) Ho ea ho tekano ea bong mekhatlong ea saense: tlhahlobo le likhothaletso. DOI: 10.24948/2026.03


Senepe ka Aisano ho Wikimedia Commons

Lula u le haufi le likoranta tsa rona