Litšusumetso tsa likotsi tsa tlhaho li tsoela pele ho eketseha lefatšeng ka bophara; makhetlo a likoluoa tse tlalehiloeng tse amang sechaba a eketsehile haholo lilemong tse lekholo tse fetileng. Batho ba makholo a likete baa shoa ’me ba limilione ba tsoa likotsi, ba ameha kapa ba tlosoa mahaeng a bona selemo le selemo ka lebaka la likoluoa, ’me palo ea tšenyo ea thepa e ’nile ea imena habeli lilemo tse ling le tse ling tse supileng ka karolelano lilemong tse 40 tse fetileng. Le hoja litšisinyeho tsa lefatše le tsunami li ka ba le liphello tse tšabehang, tahlehelo e ngata ea likoluoa e bakoa ke likotsi tse amanang le boemo ba leholimo tse kang maholiotsoana, maholiotsoana, lifefo tse ling tse khōlō, likhohola, ho putlama ha lefatše, mello e hlaha, maqhubu a mocheso le komello. Bopaki ba hona joale bo bontša hore liphetoho tsa boemo ba leholimo lefatšeng ka bophara li tla tsoela pele ho ama makhetlo le ho teba ha likotsi tse amanang le tlelaemete.
Ka bomalimabe, ho na le khaello e kholo lipatlisisong tsa morao-rao mabapi le hore na saense e sebelisoa joang ho theha liqeto tsa sechaba le tsa lipolotiki maemong a likotsi le likoluoa. Ho rarolla bothata bona ho hloka mokhoa o kopanyang lipatlisiso le ho etsa maano ho pholletsa le likotsi tsohle, litloaelo le libaka tsa libaka. The IRDR Lenaneo le leka ho kopanya mahlale a tlhaho, moruo oa kahisano, bophelo bo botle le boenjiniere ka boiteko bo kopanetsoeng ba ho fokotsa likotsi tse amanang le likotsi tsa tlhaho.
Lenaneo la IRDR le na le lipheo tse tharo tsa lipatlisiso, ea pele e sebetsanang le sebopeho sa likotsi, ho ba kotsing le kotsi. Ho tsebahatsa le tlhahlobo ea likotsi tse tsoang likotsing tsa tlhaho sekala sa lefats'e, sa tikoloho le sa lehae, le nts'etsopele ea bokhoni ba ho lepa liketsahalo tse kotsi le litlamorao tsa tsona, ke tlhokahalo, e fapaneng. Kutloisiso ea lits'ebetso tsa tlhaho le mesebetsi ea batho e tlatsetsang ho ba kotsing le ho tiea ha sechaba ho hloka ho kopanngoa e le ho fokotsa kotsi. Sepheo sena se sebetsana le likheo tsa tsebo, mekhoa le mefuta ea tlhahisoleseding e sitisang tšebeliso e sebetsang ea mahlale ho qoba likoluoa le ho fokotsa likotsi.
Sepheo sa bobeli sa lipatlisiso se kenyelletsa ho utloisisa ho etsa liqeto maemong a kotsi a rarahaneng le a fetohang. Ho utloisisa ho etsa liqeto ka tsela e nepahetseng e le karolo ea taolo ea likotsi - ke eng le hore na e ka ntlafatsoa joang - ho hloka hore ho hatisoe hore na liqeto tsa batho le mabaka a sebetsang a thibelang kapa a tsamaisang liqeto tse joalo li kenya letsoho ho beheng likoluoa le/kapa ho fokotsa liphello.
Sepheo sa boraro sa lipatlisiso, mabapi le ho fokotsa kotsi le ho thibela tahlehelo ka liketso tse thehiloeng tsebong, e hloka ho kopanngoa ha liphello tse tsoang mererong e 'meli ea pele' me e ka finyelloa feela ka ho kenya ts'ebetsong le ho beha leihlo liqeto tse nang le tsebo ea ho fokotsa kotsi, le ka ho fokotsa ho ba kotsing kapa ho pepeseha. Mekhoa ea ho lokisoa ha batho kapa ho ikamahanya le maemo e ka sebelisoa ho fokotsa ho ba kotsing le ho eketsa botsitso.
Merero e meraro e fapaneng e tla tšehetsa maikemisetso: kaho ea bokhoni, ho kenyeletsoa bokhoni ba ho etsa limmapa bakeng sa phokotso ea likoluoa le ho aha bokhoni ba ho iphelisa maemong a fapaneng a likotsi tse fapaneng; nts'etsopele ea lithuto tsa liketsahalo le merero ea lipontšo; le tlhahlobo, taolo ea data le ho beha leihlo likotsi, likotsi le likoluoa.
IRDR e tšehelitsoe ka kopanelo ke Lekhotla la Machabeng la Saense (ISC) le Ofisi ea Machaba a Kopaneng bakeng sa Phokotso ea Likotsi tsa Likoluoa (UNDRR). Tataiso le tsamaiso ea lenaneo li tiisetsoa ke IRDR Oversight Group e entsoeng ke ISC le UNDRR. ISC e khetha Komiti ea Saense, Molula-setulo oa eona le Motsamaisi e Moholo ka ho buisana le UNDRR. Komiti ea Saense ke mokhatlo oo litho tsa oona li thehiloeng ka kopanelo ke ISC le UNDRR 'me e na le boikarabelo ba ho theha leano mabapi le nts'etsopele le ts'ebetsong ea lenaneo la IRDR.
Hammoho le UNDRR, ISC e kenya letsoho ntlafatsong le ho amohela maano le merero ea ts'ebetso, hammoho le litekanyetso tse amanang le tsona. ISC e boetse e theha le ho khetha likomiti tsa tsamaiso/boeletsi tsa machaba, ka monyetla oa hore litho tsa ISC li fane ka mabitso e le karolo ea tšebetso. ISC e boetse e ikarabella bakeng sa ho hlahloba IRDR, ho hlalosa lipehelo tsa litšupiso tsa tlhahlobo, ho khetha litho tsa sehlopha sa tlhahlobo, ho tšehetsa baemeli ba ISC ka lichelete.
Palo ea IRDR Litsi tsa Machaba tsa Bokhabane (ICoE) e thehiloe, ka Komiti ea Saense ea IRDR le Likomiti tsa Naha tse amehang, ho fana ka lintlha tsa lebatooa le tsa lipatlisiso bakeng sa IRDR. Lenaneo le leng le le leng la lipatlisiso la ICoE le kenyelletsa mokhoa o kopaneng oa ho fokotsa likotsi tsa likoluoa o kenyang letsoho ka kotloloho ho Leano la Saense la IRDR le merero ea lona.
Liprojeke tsa ICoE le IRDR li sebelisana 'moho ho fana ka liphallelo tsa lefats'e bakeng sa ho finyella lefa la IRDR. Litsi tsa Machabeng tsa Bokhabane li batla ho tsamaisa mesebetsi ea mahlale ea lebatooa ka liphallelo tse shebaneng le libaka tse thehiloeng ho tse ling tsa libaka le ka ho ba litsi tse bonahalang tsa lipatlisiso tse thusang ho khothaletsa ho nka karolo lenaneong la IRDR.
IRDR e khothalletsa ka mafolofolo ho bōptjoa ha Likomiti tsa Naha le tsa Libaka ho tšehetsa le ho tlatselletsa boikitlaetso ba liphuputso tsa IRDR, le ho thusa ho theha kapa ho tsoela pele ho theha maqhama a bohlokoa lipakeng tsa mananeo a naha a phokotso ea likoluoa le mesebetsi ka har'a moralo oa machaba. Likomiti tsa Naha le tsa Libaka li thusa ho khothaletsa mokhoa o hlokahalang oa mekhoa e fapaneng ea ho fokotsa kotsi ea likoluoa ka har'a sechaba sa naha se etsang maano, 'me e sebetsa e le lintlha tsa bohlokoa tsa naha lipakeng tsa mekhatlo ea mahlale a khalemelo le mekhatlo.
Image ke WikiImages on Pixabay