Litsebi tse leshome tsa pele le tsa bohareng ba lihlekehleke tsa Pacific li amohetsoe ke baeletsi ba phahameng ba bo-ramahlale ba tsoang Australia le New Zealand lenaneong le lecha le ikemiselitseng ho thusa bafuputsi ba tsoang linaheng tse nang le meputso e tlase ho tsamaea litseleng tsa ho aha mosebetsi oa borutehi linaheng tsa habo bona. .
Ho tepella maikutlong, ho hloka mosebetsi le monyetla oa ho fumana chelete le lintho tse tlang pele bophelong ba lelapa ke a mang a mabaka a etsang hore barutehi ba bangata ba tlohe mesebetsing ea bona pele ho nako molemong oa ho fumana moputso o betere le maemo a sebetsang a botsoalle a lelapa, ho latela sehlopha sa baeletsi.
Ngaka Petra Lundgren, Motsamaisi oa Lekhotla la Machabeng la Saense Lebatooa la Libaka la Asia le Pacific, o ile a re lenaneo le thehiloe ho thusa litsebi ho tšehetsa litsebi ho haha mesebetsi e tsitsitseng lithutong tsa thuto linaheng tse futsanehileng.
"Ho hloka tšehetso ea ho boloka bafuputsi ba ntseng ba tsoela pele lithutong tsa thuto, haholo-holo libakeng tse ling tsa Asia le Pacific, ho lebisitse ho ngongoreheng ka 'ho tsoa bokong', 'me litsebi li qobelloa ho tlohela lithuto tsa thuto ka hona ho baka lekhalo la boitseanape ba lehae ho fana ka maikutlo ho tsoa ka har'a tse ling tsa linaha tse tlokotsing haholo lefatšeng. Morero oa lenaneo lena ke ho ts'ehetsa barutehi bana ho tseba mekhoa ea mesebetsi ea ho lula lithutong. ”
Ngaka Petra Lundgren, Motsamaisi oa Lekhotla la Machabeng la Saense Lebatooa la Libaka la Asia le Pacific
Mokhahlelo oa pele oa barupeluoa ba atlehileng ho kenela Lenaneo la Tlhabollo ea Thuto ea Asia-Pacific ba tsoa Fiji, New Caledonia, Vanuatu, Papua New Guinea le Samoa tse nang le mefuta e fapaneng ea liphuputso tse kenyelletsang liroboto, khoebo ea matsoalloa, papatso, saense ea methapo ea kutlo, thuto, tikoloho le kenyelletso ea sechaba.
Sebokeng sa ho khetholla litšitiso tsa mosebetsi o atlehileng oa thuto Pacific, ho ile ha hlaha lihlooho tsa bohlokoa tse amanang le khaello ea lichelete bakeng sa lisebelisoa tsa ho etsa lipatlisiso, ho kenyeletsoa software le lisebelisoa, hammoho le theko e phahameng ea ho phatlalatsoa likoranteng tse bulehileng tsa phihlello le phihlello ea li-paywalled. lingoloa tsa koranta bakeng sa lipatlisiso.
"Ha re na mokhoa oa ho fumana lisebelisoa tsa ho hlahloba, datha le likoranta tsa thuto tseo linaha tsa lefatše la pele li nang le tsona. Mosebetsi oa rona o ka morao ho paywall eo ho seng motho ea ka e fihlelang, 'me re qetella re qotsa batho ba Europe le Maamerika ho feta mang kapa mang. ”
Jasbant (Jasmine) Kaur, Moithuti oa Master Univesithing ea Pacific Boroa.
Mentor Nick Cradock-Henry, Rasaense e Moholo oa GNS Science o re taba ea lichelete ha se ntho e ncha. Litšitiso tse ngata tsa mahlale li theohile molemong oa lichelete empa phihlello ea koranta ke taba e kholo le ho feta.
"Phihlello ea lichelete ke bothata bo sa feleng ho sa tsotelehe hore na o hokae lefatšeng, empa ke nahana hore se nkamileng ke maikutlo a hore haeba u sa khone ho hatisa pampiri ea hau koranteng e bulehileng ea phihlello, u ke ke ua qotsoa. , e amang tsoelo-pele ea hao mosebetsing.”
Dr Nick Cradock-Henry, rasaense ea ka sehloohong, saense ea GNS | Te Pῡ Ao
Litaba tse ling tse hlahisitsoeng li ne li kenyelletsa khaello ea menyetla ea ho sebelisana le litsebi tse ling tsa Pacific ka lebaka la palo e tlase ea barutehi tšimong ea bona, hammoho le litšitiso tsa ho sebelisana ntle le linaha tsa bona ka lebaka la ho ikarola ha libaka.
"Ho na le moeli o motle pakeng tsa ho leka ho etsa hore batho e be barutehi ba hlomphuoang ka tsela ea bophirimela le ho leka ho phehella ntho eo kannete e leng saense ea Pacific, kahoo re tsamaea joang tseleng eo? Ke nahana hore eo ke potso ea bohlokoa. Ke ho leka-lekana pakeng tsa ho tseba ho bapala le ho fetola papali hobane tsamaiso ea hona joale ha e lokisetsoe katleho ea Pacific. "
Ngaka Aaron Jenkins, Horizon Fellow & Lipatlisiso tse Phahameng Fellow ho Planetary Health, Univesithi ea Sydney
Likhoeling tse 12 tse tlang, baeletsi ba 10 ba tla sebetsa le baeletsi ba bona ho bula menyetla ea ho ts'ehetsa litabatabelo tsa bona tsa boetapele lithutong le ho theha marang-rang a basebetsi-'moho le bona ba lipatlisiso Pacific.