Sign up
Sekepe ka leeto la polar

Dipuisano tsa mahlale

sehlooho:
Leano la saense
Boemo: E mocheng
Phallela fatše

ISC e na le nalane e telele le e ruileng ea boitlamo ba dipuisano tsa mahlale, ho kenyeletsoa ka mekhatlo ea pele ho eona ICSU (Lekhotla la Machabeng la Saense) le (Lekhotla la Machabeng la Saense ea Sechaba) ISSC.

Background

Ke khale saense e thehile likamano tsa machaba, e nolofalletsa tšebelisano-'moho le lipatlisiso, ha e ntse e sebeletsa lithahasello tsa lipolotiki le moruo. Kajeno, e ntse e tsoela pele ho hokahana le lipuisano lipakeng tsa phetoho e potlakileng ea mahlale a morao-rao, liphetoho tsa matla a lefats'e, le ts'ireletso ea mahlale lefatšeng le ntseng le eketseha le nang le lipolanete tse ngata.

Ha liphapang tsa phihlello ea mahlale li ntse li hola, likhohlano tse susumetsoang ke populism, litaba tse fosahetseng le likhohlano lia eketseha. Diplomasia e ntse e tsoela pele, e nang le batšoantšisi ba fapaneng - ho kenyeletsoa litoropo, likhoebo, le li-diasporas tsa mahlale - le karolo e ntseng e hola ea bo-ramahlale le baeletsi ba mahlale ho rarolla mathata a lefats'e.

Karolo e ikhethang ea ISC ho diplomacy ea mahlale

Dipuisano tsa mahlale di na le mekgahlelo e mengata mme mokgwa wa ISC o nang le mefuta e mengata wa dipuisano tsa mahlale o akaretsa dintlha tse hlano tsa bohlokwa: 

1. Ho matlafatsa lipuisano tse leka-lekaneng litabeng tse amang lefatše lohle

ISC e bapala karolo e kgolo in nolofatsa kenyeletsang le ho lekana lipuisano mabapi le litaba tsa lefats'e, ho khothaletsa ho arolelana tsebo, ho khothaletsa kutloisiso e arolelanoang ea litaba tse hlokang ts'ebetso e kopaneng ea lefats'e, le ho thusa ho fokotsa li-asymmetries tsa tsebo tse ka sitisang bokhoni ba linaha ho kenya letsoho ka hare le ho susumetsa puso ea lefats'e. Taba ena e mpe haholo mabapi le litaba tse ncha le tse ntseng li hlaha - ka mohlala, litheknolojing tse sitisang, tse hlahisang liphetoho tse potlakileng le likotsi le menyetla e mecha. 

mohlala: Litlhahiso tsa mahlale ho Tumellano ea Libetsa tsa Baeloji 

2. Ho ntšetsa pele tšebelisano ea machaba ea saense le tekano

ISC e hlola ponaletso, kenyeletso le tekatekano ho tsa mahlale, haholoholo ka lebaka la bokgoni le menyetla e sa lekanngweng ya saense pakeng tsa dinaha.

E boetse e sebetsana le liqholotso tse hlahisoang ke tlholisano ea lithahasello le likhohlano tsa tikoloho, tseo hangata li lebisang ho mats'oenyeho a phahameng ka ts'ireletso ea lipatlisiso. Taba ena e nyenyefatsa tšebelisano ea mahlale ea machabeng le monyetla oa ho phahamisa mahlale ho tsebisa likarabo tsa lefats'e le saense e le molemo oa sechaba lefatšeng ka bophara.

ISC e buella phihlello e lekanang ea tšebelisano-'moho ea mahlale, tsebo le kabo ea data, ha e ntse e sebeletsa ho fokotsa tšebeliso e mpe kapa lipolotiki tsa lipatlisiso ka tsela e etelletsang pele tekano, pepeneneng le toka.

mohlala: Ho tšehetsa mahlale nakong ea tlokotsi

3. Ho khothaletsa puso e nang le boikarabelo ea litheknoloji tse sitisang

ISC e khothaletsa taolo ea boitšoaro ea mahlale a ntseng a hlaha, joalo ka bohlale ba maiketsetso, biology ea maiketsetso, le geoengineering. Ka leveraging phihlello ea eona ea lefats'e le tsebo, ISC e ka khona thusa lipuisano tsa linaha tse ngata ho rarolla likheo tsa puso le ho ts'ehetsa nts'etsopele ea meralo ea taolo ho netefatsa hore nts'etsopele ea tšehetso ea mahlale le thekenoloji. ho lekana ntshetsopele ya moshwelella le ho fokotsa dikotsi tsa tshebediso e mpe kapa ditlamorao tse mpe tse sa lebellwang.  

mohlala: Ho lekola boitokisetso ba linaha ho sebelisa AI ho mahlale

4. Ho ts'ehetsa ts'ireletso ea li-commons tsa lefats'e

ISC e bapala karolo ea bohlokoa ho sireletseng litšebelisano tsa lefats'e, joalo ka sepakapaka, maoatle le libaka tse polar, ka ho susumetsa lipatlisiso le tšebelisano-'moho ea saense le ho khothalletsa khotso, tšireletso, ho lekana fihlella le tshebediso e nang le boikarabelo.

mohlala: Selemo sa bo5 sa Machaba sa Polar sa 2032-2033 

5. Ho matlafatsa likhokahano tsa leano la mahlale le ho fana ka likeletso tsa mahlale ho tsebisa ho etsoa liqeto

ISC e sebetsa e le moeletsi ea tšeptjoang oa saense ho mekhatlo ea linaha tse ngata le lilekane tsa batšoantšisi ka ho bitsa le ho fana ka maikutlo a mahlale a fapaneng a mahlale lipuisanong le lipuisanong tsa mebuso. E netefatsa hore maikutlo a fapaneng a kenya letsoho ntlafatsong ea kutloisiso e arolelanoang le ho theha tharollo ea litaba tsa bohlokoa tsa lefats'e. 

ISC hape e sebelisa boiphihlelo ba eona ba ho hlophisa likeletso tsa mahlale boemong ba machaba ho ts'ehetsa moralo, tlhahiso le ts'ebetsong ea mekhoa ea likeletso tsa mahlale. 

mohlala: Sehlopha sa Machaba a Kopaneng sa Metsoalle ka Saense bakeng sa Ketso

Mesebetsi le tšusumetso

Sehlopha sa boeletsi

Litaba tsa moraorao View all

litaba tse
18 September 2025 - 7 metsotso e baloe

UN Scientific Advisory Board e amohela polelo ea bohlokoa mabapi le Open Science

Ithute haholoanyane Ithute haholoanyane ka Boto ea Boeletsi ba Mahlale ea UN e amohela polelo ea bohlokoa mabapi le Open Science
blog ya
15 July 2025 - 4 metsotso e baloe

Ho matlafatsa lipuisano tsa mahlale: Ho aha bokhoni ba STI mesebetsing ea Afrika ho UN

Ithute haholoanyane Ithute haholoanyane ka Ho Matlafatsa lipuisano tsa mahlale: Ho aha bokhoni ba STI mesebetsing ea Afrika ho UN
blog ya
21 May 2025 - 5 metsotso e baloe

ISC Sebokeng sa 2025 STI: ho phahamisa mahlale lipuisanong tsa maano a lefats'e

Ithute haholoanyane Ithute haholoanyane ka The ISC Sebokeng sa 2025 STI: ho phahamisa mahlale lipuisanong tsa maano a lefats'e

Liketsahalo tse tlang le tse fetileng

liketsahalo
25 March 2025 - 26 March 2025

Puisano ea matona a lefats'e mabapi le diplomacy ea mahlale

Ithute haholoanyane Ithute haholoanyane ka lipuisano tsa matona a Global mabapi le diplomacy ea mahlale

Sehlopha sa morero

Anne-Sophie Stevance

Anne-Sophie Stevance

Ofisiri e Phahameng ea Saense, Hlooho ea Yuniti

Lekhotla la Saense la Machabeng

Anne-Sophie Stevance
Gabriela Ivan

Gabriela Ivan

Mohlanka oa Ntlafatso ea Likamano le Litho

Lekhotla la Saense la Machabeng

Gabriela Ivan

Ingolise ho likoranta tsa rona

Ngodisa ho ISC Khoeli le Khoeli ho fumana lintlha tsa bohlokoa tse tsoang ho ISC le sechaba se pharaletseng sa mahlale, le ho sheba likoranta tsa rona tse ikhethang ho Open Science, United Nations, le tse ling.

maqhubu